Фонды

ГРАМАДСКАГА АБ’ЯДНАННЯ  “БЕЛАРУСКІ САЮЗ МАСТАКОЎ”

Вядучы захавальнік фондаў – Пінчук Екацярына Ягораўна

Захавальнік фондаў – Сітніца Іна Алегаўна

Калекцыя Беларусмкага саюза мастакоў налічваецца каля 10 тысяч твораў мастацтва. У калекцыі сабраны беларускі жывапіс (каля 2 тысяч палотнаў), графіка (7 тысяч адбіткаў), скульптура (150 станковых работ), дэкаратыўна-прыкладное мастацтва (450 экспанатаў керамікі і габеленаў) і плакаты (300). Калекцыя ГА «БСМ» ахоплівае 50 гадоў гісторыі беларускага мастацтва: яе фарміраванне пачалося ў 1940 годзе і ішло бес перапынку аж да 1990 года.

Працы, якія на працягу паўстагоддзя збіраліся саюзам, адлюстроўваюць няпросты перыяд у гісторыі Беларусі ХХ стагоддзя.

1940 ˗ 1950-я гады ˗ час, калі мастацтва кіравалася ў асноўным ідэалагічнымі ўстаноўкамі. Гэты час панавання стылю сацрэалізму, калі шаблоны таталітарнай эстэтыкі былі фільтрам грамадскай культуры.

Перыяд 1960-х гадоў ˗ так званая “хрушчоўская адліга” ˗ ілюструе пэўную дынаміку развіцця мастацтва і культуры Беларусі. Працэс дэмакратызацыі не быў лакальным, ізаляваным ад агульных тэндэнцый часу. Выяўленчае мастацтва 1960-х гадоў зацікавілася не вытворчымі тэмамі, а культурай свайго рэгіёну. Беларускія мастакі сталі творча пераасэнсоўваць старажытныя традыцыі беларускай народнай культуры. Асабліва ярка гэта выявілася ў мастацкім афармленні кніг і ў друкаванай графіцы. У гэты час у мастацтва прыйшлі першыя выпускнікі Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытута. Беларуская культура стала забяспечвацца прафесійнымі кадрамі, падрыхтаванымі на месцы. Такім чынам, у 1960-я гады закладваюцца асновы сучаснай мастацкай школы рэспублікі.

 У 1970-я гады агульны фон для развіцця мастацтва быў неспрыяльным з прычыны татальнай эстэтыкі “застою”. Але, адчуваючы сябе запатрабаванымі ў грамадстве, мастакі пачалі звяртацца да гісторыі, пераасэнсоўваць яе. Вобразы Полацкага княства, Вялікага княства Літоўскага, Рэчы Паспалітай, вялікія бітвы, магдэбургскае права вольных беларускіх гарадоў ˗ вось што натхняла мастакоў, пісьменнікаў, паэтаў. Гэты час фундаментальнага фарміравання мастацтва авангарду.

Усё гэта стала асновай таго, каб у 1980-я гады ў беларускім мастацтве настаў час “рэнесансу”. Мастакі зацікавіліся спадчынай 1920-х гадоў, “каларызм” стаў асноўным у творчасці авангарднай мастацкай групы “Няміга-17”, пачалася адкрытая прэзентацыя канцэптуальнага мастацтва. У пасля 1986 года ў мастацтве сталі гучаць філасофскія і трагічныя ноткі, прысвечаныя чарнобыльскай трагедыі. Усё гэта абумовіла немагчымасць вяртання да ідэалагічных догмаў мінулага. Свабодны палёт творчай думкі гэтых гадоў стаў асновай і свабоднага развіцця выяўленчага мастацтва ў наш час.

Калекцыя БСМ дае унікальную магчымасць паказаць на прыкладзе работ з калекцыі рух у творчым асяроддзі Беларусі ад ідэялогіі соцарта да нацыянальнага рамантызму і еўрапейскага авангардызму, які ўвёў беларускае мастацтва ХХ стагоддзя ў еўрапейскае мастацкае рэчышча і стварыў перадумовы для з’яўлення ў краіне сучаснай мастацкай культуры.

Аб калекцыі:

У калекцыі ГА «БСМ» жывапіс 1940-х гадоў прадстаўлена больш ці менш фрагментарна. І тым не менш, фонд ГА «БСМ» валодае калекцыяй унікальных твораў, сярод якіх палотны А.Мазалева і М.Манасзона.

Даволі поўна прадстаўлена беларускі жывапіс другой паловы ХХ стагоддзя. 1946 ˗ 1980-х гадоў. Найбольш вычарпальна сабрана мастацтва І.Ахремчика, В. Волкава, В. Цвіркі, Н. Воранава, Я. Зайцава, М. Данцыга, А. Гугель, Р. Кудрэвіч, В. Жолтак, А. Шыбнёва, В. Грамыкі, У. Стальмашонка, Г. Вашчанка, П. Масленікава, А. Кішчанкі, Я. Раздзялоўскай, А. Бархаткова, Н. Залознай, А. Малішэўскага, Л. Шчамялёва, М. Савіцкага. Значнае месца займаюць творы жывапісцаў, якія сфармаваліся на рубяжы 1960 ˗ 1970-х гадоў: І. Басава, З. Літвінавай, В. Сумарава, Б. Казакова, С. Катковай, А. Марачкіна, М. Рагалевіча; таксама мастакоў, якія прыйшлі ў мастацтва ў 1970 ˗ 1980-я гады: М. Бушчыка, А. Кузняцова, М. Селешчука, Г. Скрыпнічэнка, У. Тоўсціка, В. Альшэўскага, А. Ксяндзова, У. Кожуха, Ф. Янушкевіча.

У калекцыі ёсць работы народных мастакоў, заслужаных дзеячаў мастацтва Беларусі. Прадстаўлены такія знакавыя імёны як Віталь Цвірко, Павел Масленнікаў, Міхаіл Савіцкі, Мікола Селяшчук, Георгій Скрыпнічэнка, Уладзімір Тоўсцік, Уладзімір Зінкевіч, Арлен Кашкурэвіч, Васіль Сумараў, Уладзімір Стальмашенок, Аляксандр Кішчанка, Антон Бархаткоў, Валяр’яна Жолтак, Альгерд Малішэўскі, Ізраіль Басаў, Абрам і Барыс Заборавы, Алесь Марачкін, Мікола Залозны, Павел Любамудраў.

 Прадстаўлена ў калекцыі ГА “БСМ” нацыянальная школа графікі. Сабраны партрэты Л. Рана, А. Зайцава, С. Геруса, ілюстрацыі У. Савіча і М. Селешчука, акварэлі Г. Паплаўскага, Ф. Гумена, В. Паўлаўца, Л. Марчанка, Г. Шутава, Н. Аўчыннікава. У 1970 ˗ 1980-х гг. на ўсесаюзных і міжнародных выставах кнігі атрымала высокую ацэнку творчасць народных мастакоў Беларусі А. Кашкурэвіча, В. Шаранговіча, Г. Паплаўскага, заслужаных дзеячаў мастацтваў Беларусі А. Паслядовіч, Н. Паплаўскай, С. Волкава, мастакоў М. і ВУ. БасалыгаБасалыгаў, Ю . і А. ЗайцаваЗайцавых.

, работы якіх прадстаўлены ў калекцыі БСМ.

Фонд беларускай скульптуры адносна невялікі ў параўнанні з іншымі беларускімі калекцыямі. Самы ранні твор ˗ — А. К.Глебава і З.И.Азгура. У калекцыі ГА «БСМ» таксама ёсць працы вядомых беларускіх скульптараў А.АникейчикаАнікейчыка, А.ЗаспицкогоЗаспіцкага, Л.МетлицкогоМятліцкага, Г.МуромцеваМурамцава, А.ФинскогоФінскага, С.СелихановаСеліханава.

Калекцыя захоўваецца ў абсталяваным фондасховішчы на ​​Мастацкім мастацкім камбінаце ў г.Мінску.